دوران نقاهت و مراقبت‌های بعد از عمل تعویض مفصل زانو

دوران نقاهت بعد از تعویض مفصل زانو از همان ساعات اولیه بعد از جراحی آغاز می‌شود. برخلاف تصور بعضی بیماران، استراحت مطلق بخش اصلی بهبودی نیست؛ راه رفتن کنترل‌شده، تمرین‌های تجویزشده، کنترل درد و ورم و مراقبت صحیح از زخم نقش مهمی در بازگشت عملکرد زانو دارند. بیشتر بیماران طی چند هفته استقلال بیشتری پیدا می‌کنند، اما کامل شدن قدرت، تعادل و عملکرد زانو می‌تواند چند ماه ادامه داشته باشد.

دوران نقاهت تعویض مفصل زانو چقدر است؟

بیشتر بیماران طی ۳ تا ۶ هفته می‌توانند بخش زیادی از فعالیت‌های روزمره را از سر بگیرند و حدود سه ماه پس از عمل به سطح عملکرد مناسبی برسند؛ بااین‌حال، تکمیل بهبودی قدرت، استقامت و عملکرد زانو ممکن است ۶ ماه تا یک سال زمان ببرد. مدت نقاهت برای هر بیمار متفاوت است.

دوران نقاهت بعد از تعویض مفصل زانو چقدر طول می‌کشد؟

ریکاوری تعویض کامل مفصل زانو یک روند مرحله‌ای است. سرعت پیشرفت به عواملی مانند سن، وضعیت عضلات قبل از عمل، بیماری‌های زمینه‌ای، وزن، میزان فعالیت پیش از جراحی، تعویض یک یا هر دو زانو و نحوه پیشرفت توان‌بخشی بستگی دارد. بنابراین زمان‌هایی که در ادامه آمده‌اند بازه‌های معمول هستند، نه تاریخ قطعی برای همه بیماران.

اولین ۲۴ ساعت بعد از عمل

توان‌بخشی معمولاً در همان روز جراحی یا حداکثر طی ۲۴ ساعت اول شروع می‌شود. پس از پایدار شدن وضعیت عمومی و کاهش اثر بی‌حسی، تیم درمان بیمار را برای نشستن کنار تخت، ایستادن و راه رفتن کوتاه با واکر یا وسیله کمکی آماده می‌کند. در مراکز تخصصی امروزی، شروع حرکت زودهنگام یکی از اصول اصلی مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو است. در این مرحله معمولاً تمرکز روی موارد زیر است:

• کنترل مناسب درد برای امکان حرکت و انجام تمرین‌ها
• حرکت دادن مچ پا برای افزایش گردش خون
• خم و صاف کردن کنترل‌شده زانو طبق برنامه فیزیوتراپی
• ایستادن و برداشتن اولین قدم‌ها با واکر
• پیشگیری از افتادن
• شروع اقدامات پیشگیری از لخته خون

بسته به شرایط بیمار و پروتکل مرکز درمانی، ترخیص ممکن است همان روز، روز بعد یا طی چند روز انجام شود. معیار اصلی ترخیص فقط گذشت زمان نیست؛ بیمار باید بتواند با وسیله کمکی به شکل ایمن حرکت کند، درد قابل‌کنترل داشته باشد و فعالیت‌های ضروری مانند رفتن به سرویس بهداشتی را انجام دهد.

هفته اول بعد از تعویض مفصل زانو

در هفته اول، درد، کبودی، احساس سفتی و ورم اطراف زانو طبیعی است و معمولاً بیمار هنوز برای راه رفتن به واکر یا عصای زیر بغل نیاز دارد. هدف این هفته «زیاد راه رفتن» نیست؛ بلکه حرکت‌های کوتاه، منظم و ایمن همراه با انجام تمرین‌های تجویزشده است. بیمار معمولاً باید بتواند:

• چند مرتبه در روز در خانه راه برود.
• از تخت یا صندلی بلند شود و بنشیند.
• تمرین‌های حرکتی زانو را انجام دهد.
• مچ پا را مرتب حرکت دهد.
• به‌تدریج مسافت راه رفتن را افزایش دهد.

ورم در این دوره می‌تواند قابل‌توجه باشد. بالا قرار دادن پا و استفاده از سرما طبق توصیه پزشک می‌تواند به کنترل آن کمک کند.

هفته دوم تا ششم

در این بازه معمولاً تغییرات عملکردی بیمار محسوس‌تر می‌شود. قدرت عضلات افزایش پیدا می‌کند، کنترل پا بهتر می‌شود و بسیاری از بیماران به‌تدریج از واکر به عصا و سپس، در صورت داشتن تعادل کافی، به راه رفتن مستقل می‌رسند.

Hospital for Special Surgery گزارش می‌کند که بسیاری از بیماران حدود سه هفته اول از واکر و سپس برای دو تا سه هفته از عصا استفاده می‌کنند و حدود هفته ششم قادر به راه رفتن بدون وسیله کمکی هستند؛ البته سرعت این انتقال باید بر اساس کیفیت راه رفتن و نظر جراح یا فیزیوتراپیست تعیین شود.

در همین دوره، بسیاری از فعالیت‌های ساده روزانه مانند پوشیدن لباس، رفت‌وآمد در خانه و انجام کارهای سبک مستقل‌تر می‌شود. AAOS نیز بازگشت به بخش زیادی از فعالیت‌های عادی روزمره را معمولاً در محدوده ۳ تا ۶ هفته گزارش می‌کند.

هفته ششم تا سه ماه

برای بسیاری از بیماران، این مرحله زمان عبور از «نقاهت اولیه» به فعالیت مستقل‌تر است. میزان ورم و درد معمولاً کمتر شده و تمرکز توان‌بخشی بیشتر به سمت افزایش قدرت عضلات، استقامت، تعادل و کیفیت حرکت می‌رود. در صورت مناسب بودن وضعیت بیمار ممکن است در این دوره:

• راه رفتن مستقل انجام شود.
• مسافت پیاده‌روی افزایش پیدا کند.
• بیمار به کارهای سبک یا اداری برگردد.
• رانندگی با تأیید جراح از سر گرفته شود.
• تمرین‌هایی مانند دوچرخه ثابت وارد برنامه توان‌بخشی شوند.
• پس از بهبود کامل زخم، فعالیت‌هایی مانند شنا آغاز شوند.

HSS بیان می‌کند که بسیاری از بیماران تا حدود سه ماه پس از جراحی عمده مراحل ریکاوری را پشت سر گذاشته‌اند، هرچند ناراحتی‌های جزئی و ضعف عضلانی ممکن است بیشتر ادامه داشته باشد.

سه ماه تا یک سال بعد از جراحی

سه ماهه شدن جراحی به معنای پایان کامل روند ترمیم نیست. عضلاتی که به علت آرتروز، درد و کاهش تحرک پیش از جراحی ضعیف شده‌اند ممکن است ماه‌ها برای بازیابی قدرت نیاز داشته باشند. در ماه‌های بعد معمولاً پیشرفت بیشتری در موارد زیر دیده می‌شود:

• قدرت عضلات ران
• تعادل
• تحمل پیاده‌روی طولانی‌تر
• بالا و پایین رفتن از پله
• عملکرد در فعالیت‌های روزمره
• کاهش تدریجی احساس خشکی یا سنگینی زانو

بهبود کامل قدرت و تحرک در بعضی بیماران ۶ ماه یا بیشتر طول می‌کشد و تغییرات مثبت می‌تواند تا حدود یک سال ادامه پیدا کند.

اگر به دلیل آرتروز زانو جراحی تعویض مفصل زانو انجام می دهید، می توانید انتظار تسکین درد، بهبود تحرک و توانایی از سرگیری بسیاری از فعالیت هایی را داشته باشید که قبلاً از آن لذت می بردید. اما طبیعتا قبل از رسیدن به آن نقطه، مدتی در طول ریکاوری باید انتظار بکشید و نکات مهم مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو را در نظر داشته باشید. در روزها و هفته‌های اولیه پس از جراحی، درد و تورم و محدودیت‌هایی در کارهایی که می‌توانید با خیال راحت انجام دهید، تجربه خواهید کرد، زیرا به تدریج به بسیاری از فعالیت‌های قبل از جراحی خود باز می‌گردید. در این مدت، درک مراقبت های پس از تعویض زانو مهم است.

از آنجایی که تعویض زانو یک روش انتخابی است و احتمالاً هفته‌ها یا ماه‌ها قبل از عمل جراحی شما برنامه‌ریزی می‌شود، کارهای زیادی می‌توانید قبل از عمل انجام دهید تا خود و خانه‌تان را برای بهبودی بعد از آن آماده کنید. این ممکن است شامل مراجعه به کاردرمانگر و فیزیوتراپیست، تهیه لوازم (مانند کیسه یخ و غذاهایی که به راحتی آماده می شوند) و تجهیزات (یک واکر، عصا و صندلی دوش) و ایجاد فهرستی از فیلم‌هایی که می خواهید ساعت یا کتاب هایی که وقت نکرده اید بخوانید. شما همچنین زمان خواهید داشت تا مراقبی را ترتیب دهید، همسر یا شریک زندگی شما، عضو خانواده یا دوست یا کمک استخدام شده، که در روزهای اول یا هفته های بعد از جراحی با شما بماند و به شما در مراقبت و دوران نقاهت بعد از جراحی تعویض مفصل کمک کند.

در حالی که همیشه باید توصیه‌های جراح و تیم پزشکی خود را دنبال کنید، در اینجا آنچه باید در مورد برخی از نگرانی‌های رایج پس از جراحی تعویض زانو بدانید و انجام دهید و آنچه که مراقب شما می‌تواند برای کمک به شما انجام دهد، آورده شده است.

ریکاوری در بیمارستان

پس از عمل، مدتی را در اتاق ریکاوری سپری خواهید کرد، جایی که ممکن است داروهایی برای کمک به درد به شما داده شود. در روزهای بعد از عمل به مصرف مسکن ادامه خواهید داد زیرا زانوی شما درد می کند. از پرستاران و فیزیوتراپیست ها کمک خواهید گرفت تا بلافاصله بعد از عمل راه رفتن را شروع کنید تا بتوانید در اسرع وقت به خانه بروید. در ابتدا به عصا یا یک واکر نیاز دارید.

قبل از ترک بیمارستان

در مورد اقدامات احتیاطی که ممکن است بعد از جراحی داشته باشید با جراح خود صحبت کنید. اطمینان حاصل کنید که 10 تا 14 روز پس از جراحی، یک قرار ملاقات با جراح خود در نظر گرفته اید.

بهبودی در خانه

اگر زخم شما به خوبی بهبود می یابد و می توانید با خیال راحت به اطراف بروید، معمولاً می توانید به خانه بروید. اکثر افراد می توانند 1 تا 3 روز پس از عمل بیمارستان را ترک کنند. قبل از ترک، یک فیزیوتراپ یا کاردرمانگر با شما در مورد مدیریت فعالیت های روزانه و برنامه های ورزشی خانگی صحبت می کند. دنبال کردن تمرینات در اوایل ریکاوری به قدرت و حرکت طولانی مدت زانو کمک می کند. یک پرستار بعد از حدود 10 روز بخیه ها یا گیره های شما را می کشد. شما همچنین حدود 6 هفته پس از عمل یک قرار ملاقات خواهید داشت تا وضعیت بهبودی شما را بررسی کند.

هفته اول بعد از عمل تعویض مفصل زانو چه می‌گذرد؟

هفته اول معمولاً پرچالش‌ترین قسمت نقاهت اولیه است. بیمار هم‌زمان با درد، ورم و کاهش قدرت پا باید حرکت را نیز شروع کند. هدف در این مرحله رسیدن سریع به فعالیت سنگین نیست؛ بلکه ایجاد تعادل میان کنترل علائم و جلوگیری از بی‌حرکتی طولانی است.

درد و ورم زانو

وجود درد و ورم در روزهای نخست پس از تعویض مفصل زانو قابل انتظار است. حتی پس از کاهش درد اصلی جراحی، ورم خفیف‌تر ممکن است چند ماه باقی بماند؛ AAOS وجود ورم خفیف تا متوسط را در بعضی بیماران تا حدود ۳ تا ۶ ماه گزارش می‌کند. برای کنترل ورم معمولاً از ترکیبی از اقدامات زیر استفاده می‌شود:

• قرار دادن پا در وضعیت توصیه‌شده توسط تیم درمان
• استفاده دوره‌ای از کمپرس سرد طبق دستور
• انجام حرکات مچ پا
• پرهیز از ایستادن طولانی در روزهای اولیه
• افزایش تدریجی میزان فعالیت

در مقابل، افزایش ناگهانی ورم به‌خصوص اگر با درد ساق، حساسیت یا قرمزی همراه باشد، نباید صرفاً به جراحی نسبت داده شود؛ زیرا ممکن است از علائم ترومبوز ورید عمقی باشد.

مراقبت از زخم و پانسمان

زخم جراحی باید تمیز و خشک نگه داشته شود و پانسمان دقیقاً بر اساس دستور جراح تعویض شود. نوع بخیه، چسب پوستی یا پانسمان می‌تواند بین بیماران متفاوت باشد؛ بنابراین زمان مشخص و واحدی برای باز کردن پانسمان یا استحمام همه بیماران وجود ندارد. تا زمانی که زخم کاملاً بسته و خشک نشده است، قرار دادن آن داخل وان، استخر یا آب توصیه نمی‌شود. موارد زیر نیازمند تماس با پزشک هستند:

• افزایش قرمزی اطراف زخم
• بیشتر شدن درد به‌جای کاهش تدریجی آن
• ترشح از محل جراحی
• تورم یا حساسیت رو به افزایش اطراف زخم
• تب یا لرز

بیمارانی که تحت جراحی دکتر هومن کوکبی قرار گرفته‌اند باید دستور مربوط به نوع پانسمان، زمان استحمام و بررسی زخم را بر اساس توصیه اختصاصی ایشان و تیم درمان دنبال کنند؛ زیرا پروتکل مراقبت از زخم می‌تواند متناسب با نوع پانسمان و شرایط جراحی متفاوت باشد.

مصرف داروها

پس از تعویض مفصل زانو ممکن است چند گروه دارویی برای بیمار تجویز شود. داروهای مورد استفاده می‌توانند شامل مسکن‌های غیرمخدر یا مخدر و داروهای پیشگیری از لخته خون باشند؛ در برخی بیماران داروهایی برای تهوع یا یبوست ناشی از مسکن نیز تجویز می‌شود.

نکته مهم این است که بیمار نباید بر اساس تجربه اطرافیان، دوز داروها را تغییر دهد یا دارویی را خودسرانه به نسخه اضافه کند. این موضوع به‌ویژه درباره داروهای ضدالتهابی، آسپرین و داروهای رقیق‌کننده خون اهمیت بیشتری دارد، زیرا ترکیب بعضی از آنها می‌تواند خطر خونریزی را تغییر دهد. اگر مسکن مخدر تجویز شده باشد، باید فقط مطابق دستور مصرف شود و با کاهش درد، نیاز به آن مجدداً ارزیابی شود. AAOS بر محدود کردن مصرف این داروها به مقدار و مدت ضروری تأکید می‌کند.

حرکت دادن پا و پیشگیری از لخته خون

جراحی تعویض مفصل زانو خطر ایجاد لخته در وریدهای عمقی پا را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، پیشگیری از DVT از ساعات ابتدایی پس از عمل شروع می‌شود. بسته به شرایط بیمار، برنامه پیشگیری می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• راه افتادن زودهنگام
• حرکت مکرر مچ پا
• داروی ضدانعقاد یا رقیق‌کننده خون
• جوراب فشاری در صورت تجویز
• دستگاه‌های فشاری بادی برای پا در بیمارستان

Mayo Clinic و AAOS هر دو بر نقش حرکت زودهنگام، وسایل فشاری و داروهای ضدانعقاد در بیماران مناسب برای کاهش خطر لخته تأکید می‌کنند. درد جدید یا رو به افزایش در ساق، حساسیت یا قرمزی ساق و افزایش غیرمعمول ورم پا می‌تواند نشانه هشدار باشد. تنگی نفس ناگهانی یا درد ناگهانی قفسه سینه نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است، زیرا می‌تواند نشانه آمبولی ریه باشد.

اولین راه رفتن با واکر

اولین راه رفتن معمولاً زیر نظر پرستار یا فیزیوتراپیست انجام می‌شود. بیمار ابتدا نحوه برخاستن ایمن از تخت یا صندلی و سپس انتقال وزن و حرکت با واکر را یاد می‌گیرد. در بسیاری از پروتکل‌های امروزی، بیمار همان روز جراحی یا صبح روز بعد شروع به راه رفتن می‌کند. HSS گزارش می‌کند که بیماران پس از برطرف شدن اثر بی‌حسی برای ایستادن، رفتن به سرویس بهداشتی و راه رفتن اولیه با واکر آماده می‌شوند.

سرعت راه رفتن در روزهای اول اهمیت کمتری از الگوی صحیح و ایمن راه رفتن دارد. لنگیدن شدید، خم نگه داشتن زانو یا کنار گذاشتن زودهنگام واکر می‌تواند الگوی حرکتی نامناسب ایجاد کند و خطر افتادن را افزایش دهد.

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو بر اساس زمانبندی

در 3 هفته اول

جراح و فیزیوتراپیست شما در مورد برنامه ورزشی خانگی شما با شما صحبت خواهند کرد. هر دستورالعملی که او به شما می دهد را دنبال کنید. این تاثیر زیادی در بهبودی شما خواهد داشت. تورم بعد از جراحی شایع است. ممکن است 7 تا 10 روز پس از جراحی بیشترین تورم را تجربه کنید.

• با قرار دادن یک بالش زیر ساق پا یا مچ پا، نه زانوی خود، پای خود را بالاتر از سطح قلب خود قرار دهید.
• برای کمک به کاهش تورم، یک بسته یخ یا بسته ژل منجمد را طبق دستورالعمل استفاده کنید.
• احتمالاً پس از جراحی کاهش انرژی خواهید داشت. اطمینان حاصل کنید که فعالیت خود را با استراحت متعادل کرده و به برنامه ورزشی خانگی خود ادامه دهید. ورزش بعد از تعویض مفصل زانو
• بعد از جراحی کمی درد، ناراحتی و سفتی خواهید داشت. ایجاد یک برنامه برای ساکت کردن درد برای پیگیری در خانه بسیار مهم است. دستورالعمل های جراح خود را برای داروی مسکن دنبال کنید.
• ممکن است در چند هفته اول پس از جراحی تمایلی به خوردن نداشته باشید. با این حال، تغذیه خوب برای بهبودی شما ضروری است. سعی کنید در اسرع وقت خوردن وعده های غذایی و میان وعده های سالم را از سر بگیرید. مطمئن شوید که هر روز شش تا هشت لیوان مایعات بنوشید و پروتئین (گوشت، مرغ، ماهی، لوبیا، آجیل و دانه‌ها) را در وعده‌های غذایی و میان‌وعده‌های خود بگنجانید تا به بهبودی بدنتان کمک کند.
• ممکن است یبوست داشته باشید. این می تواند با مصرف داروهای ضد درد ایجاد شود. با جراح خود در مورد راه های مدیریت یبوست صحبت کنید.
• ممکن است کمی بی حسی در پوست اطراف برش خود احساس کنید. این باید با گذشت زمان بهتر شود.
• زمان مصرف داروها مهم است.
• قبل از مصرف دارو منتظر تشدید درد نباشید. شروع کار قرص ها یا مسکن ها ممکن است تا 30 دقیقه طول بکشد.
• اگر می‌دانید که درد شما ممکن است با فعالیت بدتر شود، قبل از فعالیت، داروی ضد درد خود را مصرف کنید.

همچنین می‌توانید راه‌های غیر دارویی را برای تسکین درد امتحان کنید، مانند:

• آرامش بخش
• گوش دادن به موسیقی
• تغییر موقعیت
• طبق دستور از کیسه یخ یا بسته ژل منجمد استفاده کنید
• پیاده روی
• حواس پرتی (خواندن، تماشای تلویزیون، صحبت کردن با تلفن یا با بازدیدکنندگان)
• رایحه درمانی

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو در هفته سوم تا ششم

• به برنامه ورزش خانگی خود ادامه دهید. این تاثیر زیادی در بهبودی شما خواهد داشت.
• ممکن است همچنان درد، ناراحتی، سفتی و تورم داشته باشید. این رایج است و باید با گذشت زمان بهتر شود. درمان را با بالا بردن، کمپرس یخ یا بسته ژل یخ زده و سایر روش های غیر دارویی برای درمان درد ادامه دهید. (بیشتر افراد از داروی ضد درد استفاده نمی کنند مگر اینکه قبل از جراحی از داروی ضد درد استفاده کرده باشند.)
• اگر درد جدیدی احساس کردید یا دردتان بدتر شد، فوراً با جراح خود تماس بگیرید.
• معمولاً مشکل خواب وجود دارد. ممکن است این موارد مفید باشد:

1. از خوابیدن یا چرت زدن زیاد در طول روز خودداری کنید
2. یک برنامه روتین از رفتن به رختخواب و بیدار شدن در یک ساعت مشخص هر روز ایجاد کنید
3. تغییر وضعیت در رختخواب
4. از نوشیدن مایعات زیاد درست قبل از رفتن به رختخواب خودداری کنید
5. اجتناب از استرس قبل از خواب
6. اگر همچنان مشکل خواب دارید با جراح خود تماس بگیرید.

• هنگامی که جراح شما بگوید مشکلی ندارد، ممکن است بدون دستگاه کمکی راه رفتن را شروع کنید.
• اگر جراحتان بگوید مشکلی ندارد، ممکن است بتوانید بیشتر فعالیت‌های خانه را انجام دهید.
• ممکن است بتوانید رانندگی کنید اگر:
• شما داروی مسکن مصرف نمی کنید
• جراح شما اجازه اینکار را به شما بدهد.
• وقتی آماده شدید، ممکن است فعالیت جنسی را از سر بگیرید.
• تشک سفت توصیه می شود.
• بسته به نوع کارتان، ممکن است بتوانید 4 تا 6 هفته پس از جراحی به سر کار خود بازگردید. ممکن است بخواهید به تدریج به سر کار برگردید و با نیم روز شروع کنید. به یاد داشته باشید که استراحت کنید و زمانی را برای بلند کردن پای خود ایجاد کنید و طبق دستور از کیسه یخ یا ژل یخ زده استفاده کنید.
• جراح شما ممکن است از شما بخواهد که 6 هفته پس از جراحی یک قرار ملاقات بگذارید تا برش شما بررسی شود و در مورد فعالیت بدنی صحبت کنید.

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو 10 تا 12 هفته بعد از جراحی

• اگر جراحتان بگوید مشکلی ندارد، باید بتوانید بیشتر فعالیت های معمول خود را از سر بگیرید. برخی از فعالیت‌ها مانند دویدن، پریدن و ایروبیک، فشار زیادی به مفصل جدید شما وارد می‌کنند و باید از انجام آن‌ها اجتناب کنید. قبل از شروع هر فعالیت جدید با جراح خود مشورت کنید.

3 تا 6 ماه پس از جراحی مفصل زانو

• از جراح خود بپرسید که چه زمانی برای از سرگیری قرار ملاقات های معمول دندانپزشکی یا انجام هر کار دندانپزشکی مشکلی وجود دارد.
• جراح شما ممکن است از شما بخواهد که 6 ماه پس از جراحی یک قرار ملاقات بگذارید تا در مورد بهبودی صحبت کنید و در صورت نیاز عکسبرداری با اشعه ایکس انجام دهید.

6 ماه تا 1 سال پس از جراحی

• بیشتر دردهای شما باید 1 سال پس از جراحی از بین بروند. با این حال، ممکن است همچنان کمی ورم در ساق پا و پای خود داشته باشید و در بالا و پایین رفتن از پله ها یا نشستن در یک وضعیت برای مدت طولانی احساس ناراحتی کنید. برای بهترین بهبودی مهم است که از نظر بدنی فعال باشید و وزن سالمی داشته باشید.
• ممکن است فعالیت های کم شدت مانند والیبال یا سافت بال را از سر بگیرید. از انجام فعالیت های با شدت بالا مانند فوتبال، تنیس یا بسکتبال خودداری کنید.

راه رفتن بعد از عمل تعویض مفصل زانو

راه رفتن بخش اصلی توان‌بخشی بعد از تعویض مفصل زانو است؛ اما مقدار و شدت آن باید مرحله‌به‌مرحله افزایش پیدا کند. AAOS یک برنامه تدریجی پیاده‌روی را توصیه می‌کند که ابتدا داخل خانه شروع شده و سپس با بهتر شدن قدرت و تعادل به محیط بیرون گسترش پیدا کند.

چه زمانی می‌توان بعد از عمل راه رفت؟

در اغلب بیماران، راه رفتن با کمک همان روز جراحی یا طی ۲۴ ساعت اول آغاز می‌شود. زمان دقیق به وضعیت عمومی بیمار، نوع بیهوشی، قدرت عضلات و دستور جراح بستگی دارد. شروع زودهنگام حرکت علاوه بر بازگرداندن عملکرد زانو، به گردش خون بهتر و کاهش عوارض ناشی از بی‌حرکتی کمک می‌کند.

تا چه مدت باید از واکر استفاده کرد؟

مدت استفاده از واکر ثابت نیست. بعضی بیماران طی یکی دو هفته آماده انتقال به عصا می‌شوند و بعضی دیگر برای ایمنی به زمان بیشتری نیاز دارند. HSS به‌عنوان یک الگوی معمول، استفاده از واکر طی حدود سه هفته نخست و سپس انتقال به عصا برای دو تا سه هفته دیگر را گزارش می‌کند. AAHKS نیز عنوان می‌کند که بسیاری از بیماران طی دو تا سه هفته به عصا یا حتی راه رفتن بدون وسیله کمکی می‌رسند.

تفاوت این بازه‌ها نشان می‌دهد که توانایی بیمار مهم‌تر از رسیدن به یک روز مشخص در تقویم است.

چه زمانی می‌توان واکر را کنار گذاشت؟

واکر زمانی کنار گذاشته می‌شود که بیمار بتواند بدون افزایش قابل‌توجه درد و بدون از دست دادن تعادل، وزن را به شکل ایمن روی پای جراحی‌شده تحمل کند. نشانه‌های آمادگی معمولاً شامل این موارد است:

• تعادل مناسب هنگام ایستادن و راه رفتن
• کنترل مناسب عضلات ران
• نداشتن احساس خالی کردن زانو
• توانایی راه رفتن بدون لنگیدن قابل‌توجه
• تأیید جراح یا فیزیوتراپیست

کنار گذاشتن واکر صرفاً به دلیل اینکه «چند هفته از جراحی گذشته» توصیه نمی‌شود. اگر بیمار بدون وسیله کمکی لنگ می‌زند، ادامه استفاده موقت از عصا یا واکر ممکن است انتخاب ایمن‌تری باشد.

چه زمانی می‌توان بدون عصا راه رفت؟

بسیاری از بیماران در حدود ۴ تا ۶ هفته پس از تعویض کامل مفصل زانو می‌توانند بدون وسیله کمکی راه بروند. NHS نیز امتحان کردن راه رفتن بدون وسیله کمکی را حدود شش هفته و در صورتی که بیمار احساس آمادگی داشته باشد مطرح می‌کند.

بااین‌حال، هدف فقط حذف عصا نیست. بیمار باید بتواند بدون عصا نیز الگوی راه رفتن قابل‌قبولی داشته باشد. ادامه لنگیدن می‌تواند نشانه ضعف عضلات، درد، محدودیت دامنه حرکتی یا کنار گذاشتن زودهنگام وسیله کمکی باشد.

روزانه چقدر پیاده‌روی مناسب است؟

برای هفته‌های ابتدایی نمی‌توان یک عدد ثابت مانند «روزانه ۳۰ دقیقه» یا «۵ هزار قدم» برای همه بیماران تعیین کرد. شدت مناسب پیاده‌روی به مرحله بهبودی و پاسخ زانو به فعالیت بستگی دارد.

در اوایل نقاهت، چند نوبت راه رفتن کوتاه در طول روز معمولاً بهتر از یک پیاده‌روی طولانی است. NHS برای کاهش بی‌حرکتی و خطر لخته توصیه می‌کند بیمار در دوره اولیه به‌طور مرتب بلند شود و حدود ۵ دقیقه در هر ساعت حرکت کند، در صورتی که قادر به انجام ایمن آن باشد.

با بهتر شدن شرایط می‌توان زمان و مسافت را به‌تدریج افزایش داد. معیار ساده برای تنظیم شدت فعالیت، واکنش زانو در همان روز و روز بعد است: اگر افزایش فعالیت با ورم، درد یا خستگی قابل‌توجه و ماندگار همراه باشد، سرعت افزایش مسافت احتمالاً بیش از حد بوده است.

پیاده‌روی نیز جای تمرین‌های اختصاصی توان‌بخشی را نمی‌گیرد. تمرین‌هایی که برای بازیابی صاف شدن زانو، خم شدن مفصل و تقویت عضلات تجویز شده‌اند باید جداگانه ادامه پیدا کنند. AAOS صراحتاً تأکید می‌کند که راه رفتن جایگزین تمرین‌های توصیه‌شده توسط پزشک و فیزیوتراپیست نیست.

نکات مهم در فعالیت های روزمره بعد از جراحی زانو

لباس پوشیدن

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو وقتی در حال لباس پوشیدن هستید:

• از پوشیدن شلوار در حالت ایستاده خودداری کنید. روی یک صندلی یا لبه تخت خود بنشینید تا ثبات بیشتری داشته باشید.
• از وسایلی استفاده کنید که به شما کمک می‌کنند بدون خم شدن زیاد لباس بپوشید، مانند گیره کفش، بند کفش و کمکی برای پوشیدن جوراب.
• ابتدا شلوار، جوراب یا جوراب شلواری را روی پایی که جراحی کرده اید قرار دهید.
• هنگامی که لباس را در می‌آورید، در آخر لباس‌ها را از سمت جراحی خارج کنید.

نشستن

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو وقتی نشسته اید:

• سعی کنید هر بار بیش از 45 تا 60 دقیقه در یک حالت ننشینید.
• پاها و زانوهای خود را مستقیماً رو به جلو نگه دارید، نه به سمت داخل یا خارج شوند. زانوهای شما باید به روشی که درمانگر شما دستور داده است کشیده یا خم شود.
• روی یک صندلی محکم با پشتی صاف و تکیه گاه بنشینید. پس از جراحی از مبل، صندلی های نرم، صندلی های گهواره ای و صندلی های خیلی پایین خودداری کنید. نشستن روی یک کوسن می تواند به شما کمک کند که خیلی پایین بنشینید. بعد از جراحی زانو بلند شدن از روی صندلی پایین ممکن است دشوار باشد.
• هنگام بلند شدن از روی صندلی، به سمت لبه صندلی بلغزانید و از بازوهای صندلی، واکر یا عصاها برای حمایت برای بلند شدن استفاده کنید.

حمام و دوش گرفتن

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو هنگام حمام کردن یا دوش گرفتن:

• اگر دوست دارید می توانید زیر دوش بایستید. همچنین می توانید از یک صندلی مخصوص وان یا یک صندلی پلاستیکی ثابت برای نشستن زیر دوش استفاده کنید.
• از یک تشک لاستیکی روی وان یا کف دوش استفاده کنید. حتماً کف حمام را خشک و تمیز نگه دارید.
• در حین دوش گرفتن، خم نشوید، چمباتمه نزنید یا به چیزی دست نزنید.
• از یک اسفنج دوش با دسته بلند برای شستشو استفاده کنید.
• از شخصی بخواهید کنترل های دوش را برای شما تغییر دهد اگر دسترسی به آنها سخت است.
• از کسی بخواهید قسمت هایی از بدن شما را که دسترسی به آنها سخت است بشوید.
• در کف وان معمولی ننشینید. بلند شدن ایمن بسیار سخت خواهد بود.
• اگر به یکی از آنها نیاز دارید، از یک صندلی توالت بلند استفاده کنید تا هنگام استفاده از توالت، زانوهای خود را پایین تر از باسن خود نگه دارید.

استفاده از پله ها

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو هنگامی که از پله ها استفاده می کنید:

• وقتی از پله ها بالا می روید، ابتدا با پای خود که جراحی نشده است قدم بردارید.
• وقتی از پله ها پایین می روید، ابتدا با پای خود که جراحی شده است قدم بردارید.
• ممکن است لازم باشد هر بار یک پله بالا و پایین بروید تا ماهیچه هایتان قوی تر شوند.
• مطمئن شوید که روی نرده یا نگهدارنده ها در امتداد پله ها برای حمایت نگه دارید.
• قبل از جراحی مطمئن شوید که نرده های شما در وضعیت خوبی هستند. مهم است که مطمئن شوید استفاده از آنها ایمن است.
• تا 2 ماه اول پس از جراحی از پله های زیاد خودداری کنید.

دراز کشیدن

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو وقتی دراز کشیده اید:

• صاف به پشت دراز بکشید. این زمان خوبی برای انجام تمرینات زانو است.
• هنگام دراز کشیدن از قرار دادن پد یا بالش پشت زانو خودداری کنید. مهم است که هنگام استراحت زانوی خود را صاف نگه دارید.
• اگر نیاز دارید پای خود را بالا ببرید، زانوی خود را صاف نگه دارید.

سوار شدن و پیاده شدن از ماشین

هنگام سوار شدن به ماشین:

• از سطح خیابان وارد ماشین شوید، نه از حاشیه یا آستانه در. صندلی جلو را تا حد امکان به عقب ببرید.
• صندلی ماشین نباید خیلی پایین باشد. در صورت نیاز روی بالش بنشینید. قبل از سوار شدن به ماشین، مطمئن شوید که می توانید به راحتی روی مواد صندلی تکان بخورید.
• به دور خود بچرخید تا پشت زانوی شما با صندلی تماس داشته باشد و بنشینید. همانطور که می چرخید، از کسی بخواهید که پاهای شما را به داخل ماشین بلند کند.
• ماشین سواری های طولانی را قطع کنید. هر 45 تا 60 دقیقه یکبار بایستید، بیرون بروید و راه بروید.
• برخی از تمرینات ساده مانند پمپاژ مچ پا را هنگام سوار شدن در ماشین انجام دهید. این به کاهش خطر لخته شدن خون کمک می کند.
• قبل از اولین سواری به خانه از داروهای ضد درد استفاده کنید.

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو هنگام پیاده شدن از ماشین:

• وقتی کسی به شما کمک می کند پاهای خود را از ماشین بلند کنید، بدن خود را بچرخانید.
• به جلو خم شوید.
• با ایستادن روی هر دو پا، از عصا یا واکر برای کمک به ایستادن استفاده کنید.
• از جراح خود بپرسید که چه زمانی می توانید رانندگی کنید. ممکن است لازم باشد تا 4 هفته بعد از جراحی صبر کنید. تا زمانی که جراحتان بگوید مشکلی ندارد رانندگی نکنید.

پیاده روی

مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو وقتی در حال پیاده روی هستید:

• از عصا یا واکر خود استفاده کنید تا زمانی که جراح یا فیزیوتراپیست به شما بگوید که این کار مشکلی ندارد، که اغلب حدود 4 تا 6 هفته پس از جراحی است. فقط زمانی از عصا استفاده کنید که پزشک به شما بگوید مشکلی ندارد.
• فقط مقدار وزنی را که پزشک یا فیزیوتراپ توصیه می کند روی زانوی خود قرار دهید. هنگام ایستادن، زانوهای خود را تا حد امکان صاف کنید.
• وقتی می چرخید قدم های کوچک بردارید. سعی کنید روی پایی که جراحی شده است نچرخید. انگشتان پا باید مستقیم به سمت جلو باشند.
• کفش هایی با کفی غیر لغزنده بپوشید. هنگامی که روی سطوح مرطوب یا زمین ناهموار راه می روید، به آرامی حرکت کنید. دمپایی نپوشید، زیرا ممکن است لیز شوند و باعث زمین خوردن شما شوند.

رانندگی بعد از عمل تعویض مفصل زانو

بازگشت به رانندگی فقط بر اساس تعداد هفته‌های گذشته از عمل تعیین نمی‌شود. بیمار باید بتواند خودرو را به‌طور کامل کنترل کند و در شرایط اضطراری بدون تأخیر ترمز بگیرد. برای تعویض کامل مفصل زانو، بسیاری از منابع بازگشت به رانندگی را حدود ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی مطرح می‌کنند. NHS رویکرد محافظه‌کارانه‌تری دارد و توصیه می‌کند پس از تعویض کامل زانو حداقل ۶ هفته صبر شود و سپس آمادگی رانندگی با پزشک بررسی شود. قبل از رانندگی، بیمار باید بتواند:

• بدون درد شدید وارد خودرو و از آن خارج شود.
• زانو را به اندازه کافی خم کند تا پشت فرمان راحت بنشیند.
• پا را سریع بین پدال‌ها جابه‌جا کند.
• بدون تأخیر ترمز اضطراری انجام دهد.
• کنترل کافی روی پای جراحی‌شده داشته باشد.
• بدون وسیله‌ای مانند واکر حرکت کند که کنترل خودرو را مختل کند.
• دارویی مصرف نکند که هوشیاری یا سرعت واکنش را کاهش دهد.

فعالیت هایی که پس از ریکاوری، کامل نمی توانید انجام دهید!

جهت مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو، شما نباید در سراشیبی بدوید یا اسکی کنید یا ورزش های تماسی مانند فوتبال انجام دهید. به طور کلی از ورزش هایی که نیاز به تکان دادن، چرخاندن، کشیدن یا دویدن دارند اجتناب کنید. شما باید بتوانید فعالیت های کم تاثیرتری مانند پیاده روی، باغبانی، شنا، بازی تنیس و گلف انجام دهید. دستورالعمل های دیگری که همیشه باید دنبال کنید عبارتند از:

• وقتی می چرخید قدم های کوچک بردارید. سعی کنید روی پایی که جراحی شده است نچرخید. انگشتان پا باید مستقیم به سمت جلو باشند.
• پایی را که جراحی شده است تکان ندهید.
• وزنه زیادی بلند نکنید. این کار فشار زیادی را روی زانوی جدید شما وارد می کند. این شامل کیسه های مواد غذایی، لباس های شسته شده، کیسه های زباله، جعبه ابزار و حیوانات خانگی بزرگ است.

فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو

فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو فقط برای خم شدن زانو نیست؛ هدف اصلی آن بازگرداندن حرکت طبیعی مفصل، قدرت عضلات، تعادل و توانایی انجام فعالیت‌هایی مانند راه رفتن، بلند شدن از صندلی و بالا رفتن از پله است. برنامه توان‌بخشی از روزهای ابتدایی شروع می‌شود و متناسب با سرعت پیشرفت هر بیمار تغییر می‌کند.

فیزیوتراپی از چه زمانی شروع می‌شود؟

در بیشتر پروتکل‌های جدید، توان‌بخشی همان روز جراحی یا حداکثر طی ۲۴ ساعت اول آغاز می‌شود. در بیمارستان، فیزیوتراپیست ابتدا توانایی بیمار برای نشستن، ایستادن، انتقال از تخت به صندلی، راه رفتن با واکر و در صورت نیاز استفاده از پله را ارزیابی می‌کند. HSS آغاز توان‌بخشی در ۲۴ ساعت نخست را بخشی از مراقبت استاندارد پس از تعویض زانو می‌داند. جلسات ابتدایی نسبت به جلسات هفته‌های بعد سبک‌تر هستند و معمولاً شامل:

• حرکت دادن مچ پا
• فعال کردن عضله چهارسر ران
• تمرین صاف کردن زانو
• شروع تدریجی خم کردن زانو
• ایستادن و انتقال وزن
• آموزش راه رفتن با واکر یا عصا

می‌شوند. بعد از ترخیص نیز برنامه فیزیوتراپی می‌تواند به شکل تمرین خانگی، جلسات حضوری یا ترکیبی از هر دو ادامه پیدا کند.

هدف فیزیوتراپی چیست؟

فیزیوتراپی بعد از عمل تعویض مفصل زانو چند هدف هم‌زمان دارد:

1. جلوگیری از خشک شدن و محدودیت حرکت زانو
2. بازیابی توانایی صاف کردن کامل زانو
3. افزایش تدریجی خم شدن مفصل
4. تقویت عضلات چهارسر ران، همسترینگ و عضلات لگن
5. اصلاح الگوی راه رفتن
6. افزایش تعادل و کاهش احتمال زمین خوردن
7. بازگشت تدریجی به پله، فعالیت‌های روزمره و ورزش‌های کم‌فشار

طبق رویکرد HSS، در حدود شش هفته اول تمرکز بیشتری روی دامنه حرکتی وجود دارد و پس از آن نقش تقویت عضلات و افزایش عملکرد پررنگ‌تر می‌شود. به همین دلیل، موفقیت توان‌بخشی فقط با عدد زاویه خم شدن زانو سنجیده نمی‌شود؛ بیمار باید بتواند از دامنه حرکتی به‌دست‌آمده در راه رفتن و فعالیت‌های واقعی نیز استفاده کند.

افزایش دامنه حرکتی زانو

یکی از اهداف اصلی هفته‌های ابتدایی این است که بیمار بتواند زانو را کاملاً صاف کند و به‌تدریج میزان خم شدن آن را افزایش دهد. صاف شدن کامل زانو اهمیت زیادی دارد؛ زیرا باقی ماندن زانو در وضعیت خمیده می‌تواند باعث لنگیدن، مصرف انرژی بیشتر هنگام راه رفتن و اختلال در ایستادن شود.

در مورد خم شدن زانو، هدف‌ها باید متناسب با بیمار تعیین شوند. به‌عنوان نمونه، برخی مراکز تخصصی تلاش می‌کنند بیمار طی دو هفته نخست به حدود ۹۰ درجه خم شدن زانو برسد، اما این عدد نباید به‌عنوان یک الزام ثابت برای همه بیماران در نظر گرفته شود. دامنه حرکتی معمولاً با تمرین‌هایی مانند:

• Heel Slide یا سر دادن پاشنه
• خم کردن زانو در حالت نشسته
• تمرین صاف کردن کامل زانو
• انقباض عضله چهارسر

بهبود پیدا می‌کند. نکته مهم این است که برای افزایش دامنه حرکتی نباید زانو را با فشار شدید و غیرقابل‌تحمل خم کرد. درد شدید و ورم ناشی از تمرین بیش از حد می‌تواند انجام تمرین‌های بعدی را دشوارتر کند.

تقویت عضلات ران و اطراف زانو

بسیاری از بیماران حتی قبل از عمل به دلیل ماه‌ها یا سال‌ها درد زانو فعالیت خود را کاهش داده‌اند؛ در نتیجه عضله چهارسر ران معمولاً پیش از جراحی نیز ضعیف شده است. پس از جراحی، این ضعف در روزهای اول بیشتر احساس می‌شود و بیمار ممکن است برای بلند کردن پا، ایستادن یا بالا رفتن از پله مشکل داشته باشد. به همین دلیل، برنامه تقویتی معمولاً روی عضلات زیر تمرکز دارد:

• Quadriceps: عضله اصلی جلوی ران
• Hamstrings: عضلات پشت ران
• عضلات ساق پا
• عضلات اطراف لگن
• عضلات مسئول تعادل و ثبات اندام تحتانی

AAOS نیز تأکید می‌کند تقویت عضلات حمایت‌کننده زانو باعث کاهش فشار وارد بر مفصل و بهبود عملکرد اندام می‌شود. تمرین‌ها ابتدا ساده هستند و سپس ممکن است به حرکاتی مانند نشستن و برخاستن از صندلی، Step-up، دوچرخه ثابت و تمرین‌های تعادلی پیشرفت کنند.

چند جلسه فیزیوتراپی لازم است؟

برای تعداد جلسات فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو عدد استاندارد و یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد. مدت توان‌بخشی به عواملی مانند:

• دامنه حرکتی قبل و بعد از عمل
• قدرت عضلات
• سن و وضعیت جسمانی
• میزان ورم و درد
• کیفیت راه رفتن
• سرعت پیشرفت بیمار
• توانایی انجام صحیح تمرین‌های خانگی

بستگی دارد. HSS گزارش می‌کند بعضی بیماران فیزیوتراپی تحت نظارت را پس از حدود ۶ تا ۸ هفته متوقف می‌کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است درمان را تا ۳ یا ۴ ماه ادامه دهند. بنابراین سؤال مناسب‌تر از «چند جلسه لازم است؟» این است که بیمار چه زمانی به اهداف عملکردی موردنظر رسیده است. در بیماران دکتر هومن کوکبی نیز مدت و شدت توان‌بخشی باید بر اساس شرایط زانو، روند بهبودی و ارزیابی‌های دوره‌ای تعیین شود، نه صرفاً بر اساس تعداد از پیش تعیین‌شده جلسات.

تمرینات خانگی بعد از تعویض مفصل زانو

تمرین خانگی بخش مکمل فیزیوتراپی است و نباید فقط به روزهایی که بیمار جلسه حضوری دارد محدود شود. Royal National Orthopaedic Hospital نیز ادامه تمرین‌های آموزش‌داده‌شده در بیمارستان را برای جلوگیری از خشکی زانو و بهبود قدرت توصیه می‌کند. از تمرین‌های رایج می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• حرکت دادن مچ پا
• انقباض ایزومتریک عضله چهارسر
• صاف کردن زانو
• Heel Slide
• بالا آوردن مستقیم پا، در صورت اجازه فیزیوتراپیست
• خم و صاف کردن زانو در حالت نشسته
• تمرین نشستن و برخاستن
• تمرین‌های تدریجی تعادل و راه رفتن

AAHKS برنامه‌های تمرین خانگی بعد از تعویض زانو را تا حدود ۱۲ هفته در چند مرحله شامل انعطاف‌پذیری، قدرت، استقامت و تعادل تنظیم کرده است. نوع تمرین، تعداد تکرار و زمان شروع هر حرکت باید طبق برنامه جراح یا فیزیوتراپیست باشد؛ زیرا شدت زیاد تمرین الزاماً باعث بهبود سریع‌تر نمی‌شود و می‌تواند ورم و درد را افزایش دهد.

درد بعد از تعویض مفصل زانو تا چه زمانی طبیعی است؟

درد پس از تعویض مفصل زانو بخشی از روند ترمیم بافت‌هاست و انتظار نمی‌رود بلافاصله پس از جراحی کاملاً از بین برود. الگوی طبیعی این است که درد در هفته‌های اول بیشتر باشد و سپس همراه با کاهش التهاب و افزایش توان حرکتی به‌تدریج کمتر شود. ناراحتی‌های خفیف، احساس کشیدگی یا درد بعد از فعالیت ممکن است برای چند ماه ادامه پیدا کند. مهم‌تر از وجود یا نبود درد، روند تغییر آن است: در یک ریکاوری معمول، شدت کلی درد باید به مرور کاهش پیدا کند.

درد روزهای اول

روزهای اول معمولاً بیشترین میزان درد را دارند؛ زیرا استخوان و بافت‌های اطراف مفصل تحت جراحی قرار گرفته‌اند و التهاب طبیعی بدن در این دوره بیشتر است. درد ممکن است:

• هنگام خم کردن زانو بیشتر شود.
• پس از راه رفتن یا تمرین افزایش موقت داشته باشد.
• اطراف زخم یا عمق زانو احساس شود.
• همراه با احساس کشیدگی و سفتی باشد.

هدف داروهای مسکن این نیست که بیمار هیچ دردی احساس نکند؛ بلکه باید درد تا حدی کنترل شود که فرد بتواند بخوابد، حرکت کند و برنامه توان‌بخشی خود را انجام دهد. افزایش مداوم درد به‌جای کاهش تدریجی، به‌خصوص اگر با قرمزی، ترشح زخم یا تب همراه باشد، نیاز به ارزیابی دارد.

درد هنگام فیزیوتراپی

مقداری ناراحتی یا کشیدگی هنگام افزایش دامنه حرکتی طبیعی است. برای مثال، هنگام خم کردن زانو یا فعال کردن عضلات ضعیف‌شده ممکن است بیمار احساس فشار یا درد خفیف تا متوسط داشته باشد. اما فیزیوتراپی قرار نیست بر اساس تحمل درد شدید انجام شود. نشانه‌هایی که می‌توانند نشان دهند تمرین بیش از حد سنگین بوده است عبارت‌اند از:

• درد شدید هنگام حرکت
• افزایش واضح ورم پس از جلسه
• دردی که تا روز بعد به میزان قابل‌توجه باقی بماند
• کاهش دامنه حرکت پس از تمرین
• لنگیدن بیشتر نسبت به قبل از تمرین

HSS هشدار می‌دهد که فعالیت بیش از حد در فاصله جلسات فیزیوتراپی می‌تواند باعث تحریک زانو، درد و ورم بیشتر شود و حتی توانایی انجام تمرین‌های بعدی را کاهش دهد.

درد شبانه

درد زانو هنگام شب و اختلال خواب در هفته‌های نخست بسیار شایع است. در زمان استراحت طولانی، مفصل ممکن است خشک‌تر شود و بیمار بیشتر متوجه درد و احساس کشش اطراف زانو شود. عوامل مؤثر در درد شبانه می‌توانند شامل:

• التهاب باقی‌مانده بعد از جراحی
• ورم بیشتر پس از فعالیت روزانه
• سفت شدن زانو در اثر بی‌حرکتی
• تغییر وضعیت معمول خواب
• کاهش اثر داروی مسکن در طول شب

باشند. منابع NHS نیز اختلال خواب در هفته‌های نخست پس از تعویض زانو را شایع می‌دانند و بیان می‌کنند که این مشکل معمولاً با گذشت زمان بهتر می‌شود. اگر درد شبانه به مرور شدیدتر شود یا همراه با علائمی مانند تب، قرمزی و گرمی قابل‌توجه زانو باشد، نباید صرفاً به روند طبیعی ترمیم نسبت داده شود.

چه نوع دردی طبیعی نیست؟

برخی الگوهای درد نیازمند بررسی پزشکی هستند؛ به‌خصوص اگر بعد از یک دوره بهبود ایجاد شوند. موارد هشداردهنده عبارت‌اند از:

• درد ناگهانی و شدید جدید
• افزایش پیشرونده درد به‌جای کاهش آن
• درد شدید ساق همراه با ورم یا گرمی
• درد همراه با تب، لرز یا حال عمومی نامناسب
• درد همراه با قرمزی یا ترشح از زخم
• درد پس از زمین خوردن یا ضربه
• ناتوانی جدید در تحمل وزن
• درد همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه

درد و حساسیت ساق همراه با تورم می‌تواند از علائم ترومبوز ورید عمقی یا DVT باشد و نیازمند ارزیابی سریع است.

ورم پا و زانو بعد از تعویض مفصل

ورم زانو و حتی قسمت‌هایی از ساق و مچ پا پس از تعویض مفصل شایع است. التهاب جراحی، افزایش مایع در بافت‌ها و کاهش موقت گردش طبیعی خون و لنف همگی می‌توانند در ایجاد ورم نقش داشته باشند.

ورم تا چه زمانی طبیعی است؟

بیشترین میزان تورم معمولاً در هفته‌های ابتدایی دیده می‌شود و باید به‌تدریج کمتر شود. Royal National Orthopaedic Hospital اعلام می‌کند درد، کبودی و ورم طی ۶ هفته اول معمولاً کاهش محسوسی پیدا می‌کند، اما مقداری تورم می‌تواند تا ۱۲ ماه پس از جراحی باقی بماند. این موضوع مخصوصاً در بیمارانی دیده می‌شود که:

• مدت زیادی ایستاده‌اند.
• پیاده‌روی یا تمرین بیشتری انجام داده‌اند.
• در ساعات پایانی روز هستند.
• هنوز ضعف عضلات و اختلال گردش خون موضعی دارند.

بنابراین باقی ماندن مقداری ورم در ماه‌های نخست الزاماً به معنی وجود مشکل در پروتز نیست.

چگونه ورم زانو را کاهش دهیم؟

برای کنترل ورم، تعادل میان حرکت و استراحت اهمیت زیادی دارد. اقدامات مؤثر معمولاً شامل:

• افزایش تدریجی فعالیت به‌جای افزایش ناگهانی
• استراحت بین دوره‌های تمرین
• بالا قرار دادن پا
• استفاده صحیح از کمپرس سرد
• حرکت مکرر مچ پا
• خودداری از ایستادن طولانی
• ادامه داروهای تجویزشده برای پیشگیری از لخته

است. اگر بعد از افزایش پیاده‌روی یا فیزیوتراپی، زانو به‌طور واضح متورم‌تر می‌شود، معمولاً باید شدت فعالیت بازبینی شود.

کمپرس سرد و بالا نگه داشتن پا

سرما می‌تواند به کاهش درد و تورم کمک کند. کمپرس سرد نباید مستقیم روی پوست قرار داده شود؛ یک لایه پارچه باید بین پوست و منبع سرما وجود داشته باشد. مدت دقیق استفاده می‌تواند بر اساس پروتکل پزشک متفاوت باشد. برخی مراکز ارتوپدی دوره‌های حدود ۱۵ دقیقه‌ای را توصیه می‌کنند. هنگام بالا نگه داشتن پا نیز بهتر است کل اندام به شکلی حمایت شود که زانو در وضعیت خمیده ثابت باقی نماند.

به‌طور خاص، قرار دادن مداوم بالش درست زیر مفصل زانو توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند زانو را در وضعیت خم نگه دارد و صاف شدن کامل آن را دشوار کند.

چه زمانی ورم می‌تواند علامت لخته خون باشد؟

ورم معمول بعد از عمل اغلب به‌تدریج تغییر می‌کند و با استراحت و بالا نگه داشتن پا کمتر می‌شود. اما احتمال DVT زمانی بیشتر مطرح می‌شود که ورم:

• ناگهان افزایش پیدا کند.
• بیشتر در یک ساق دیده شود.
• همراه با درد یا حساسیت ساق باشد.
• با گرمی یا قرمزی پوست همراه باشد.
• با احساس سفتی غیرعادی ساق همراه شود.

اگر این علائم همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا احساس ضعف ناگهانی باشند، احتمال آمبولی ریه مطرح است و بیمار باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. NHS نیز سخت، متورم، گرم و دردناک شدن پا، به‌خصوص ناحیه ساق، را از علائم احتمالی لخته خون معرفی می‌کند.

بهترین نحوه خوابیدن بعد از تعویض مفصل زانو

در بیشتر بیماران محدودیت سخت‌گیرانه‌ای برای وضعیت خواب بعد از تعویض مفصل زانو وجود ندارد. مهم‌ترین هدف این است که زانو در وضعیتی قرار بگیرد که هم درد قابل‌تحمل باشد و هم مفصل برای ساعت‌های طولانی در حالت خمیده باقی نماند.

خوابیدن به پشت

خوابیدن به پشت در روزهای اولیه معمولاً ساده‌ترین وضعیت است؛ زیرا فشار مستقیمی روی سمت جراحی‌شده ایجاد نمی‌کند و کنترل وضعیت پا آسان‌تر است. برای راحتی بیشتر می‌توان طبق توصیه تیم درمان از حمایت مناسب زیر ساق یا مچ استفاده کرد، به شکلی که زانو برای مدت طولانی در حالت خم باقی نماند. خوابیدن به پشت الزام دائمی نیست و زمانی که بیمار احساس راحتی بیشتری پیدا کند، می‌تواند وضعیت خواب خود را تغییر دهد.

خوابیدن به پهلو

پس از تعویض مفصل زانو معمولاً می‌توان وقتی بیمار احساس راحتی می‌کند به پهلو خوابید. King’s College Hospital توصیه می‌کند در مرحله اولیه خوابیدن به پشت راحت‌تر است، اما پس از آن خوابیدن به پهلو همراه با یک بالش بین زانوها می‌تواند مناسب باشد.

Royal National Orthopaedic Hospital نیز بیان می‌کند بیمار می‌تواند به محض آنکه احساس راحتی داشت به پهلو بخوابد و در صورت نیاز از بالش بین پاها استفاده کند. بالش بین زانوها می‌تواند از تماس مستقیم زانوها با یکدیگر جلوگیری کرده و وضعیت پا را راحت‌تر کند.

آیا می‌توان زیر زانو بالش گذاشت؟

قرار دادن بالش مستقیماً زیر مفصل زانو برای مدت طولانی، به‌خصوص هنگام خواب، توصیه نمی‌شود. علت این است که زانو در حالت خم باقی می‌ماند و این وضعیت می‌تواند بازیابی اکستنشن کامل یا همان صاف شدن زانو را دشوار کند. NHS به‌طور مشخص توصیه می‌کند پس از تعویض مفصل زانو هنگام خواب بالش زیر زانو قرار داده نشود. این موضوع با قرار دادن بالش بین دو زانو هنگام خوابیدن به پهلو متفاوت است.

علت درد زانو هنگام خواب

درد شبانه معمولاً یک علت واحد ندارد. در هفته‌های اول ترکیبی از التهاب جراحی، سفت شدن مفصل در اثر بی‌حرکتی، ورم پایان روز و حساسیت بافت‌های اطراف زانو می‌تواند باعث بیدار شدن بیمار شود. گاهی بیمار در طول روز فعالیت بیشتری از توان فعلی زانو انجام داده و پیامد آن را شب به صورت درد و ضربان احساس می‌کند. برای کاهش این مشکل معمولاً کمک‌کننده است که:

• فعالیت روزانه به‌تدریج افزایش پیدا کند.
• ورم قبل از خواب کنترل شود.
• داروهای تجویزی دقیقاً طبق برنامه مصرف شوند.
• تمرین‌های توصیه‌شده در طول روز انجام شوند.
• زانو ساعت‌ها در یک وضعیت ثابت باقی نماند.

اختلال خواب در چند هفته نخست شایع است و اغلب با پیشرفت نقاهت کاهش پیدا می‌کند.

بازگشت به کار بعد از تعویض مفصل زانو

زمان بازگشت به کار به خود شغل بیش از عنوان جراحی وابسته است. فردی که پشت میز کار می‌کند معمولاً زودتر از فردی که ساعت‌ها ایستاده، پله بالا می‌رود یا بار حمل می‌کند می‌تواند به شغل خود برگردد. به‌طور کلی NHS بازگشت به کار را برای بسیاری از بیماران در محدوده ۶ تا ۱۲ هفته مطرح می‌کند، اما نوع شغل عامل تعیین‌کننده است.

کارهای اداری و پشت‌میزی

برای مشاغل کم‌تحرک و اداری، بازگشت به کار معمولاً حدود ۴ تا ۶ هفته امکان‌پذیر است. AAHKS نیز همین بازه را برای کارهای پشت‌میزی ذکر می‌کند. بازگشت زودتر در بعضی بیماران ممکن است، اما باید توجه کرد که در هفته‌های اول:

• نشستن طولانی می‌تواند ورم را افزایش دهد.
• بیمار ممکن است هنوز به داروهای مسکن نیاز داشته باشد.
• خستگی بعد از عمل شایع است.
• باید امکان بلند شدن و قدم زدن در طول روز وجود داشته باشد.

در صورت امکان، بازگشت تدریجی یا ساعات کاری کوتاه‌تر در هفته‌های اول می‌تواند عملی‌تر باشد.

مشاغل ایستاده

مشاغلی مانند فروشندگی، آموزش، پرستاری، آشپزی یا کارهایی که نیاز به ایستادن و راه رفتن مداوم دارند معمولاً به زمان بیشتری نسبت به کار اداری نیاز دارند. بازگشت زمانی منطقی‌تر است که بیمار بتواند:

• مدت قابل‌قبولی بدون افزایش شدید ورم بایستد.
• بدون لنگیدن قابل‌توجه راه برود.
• از پله یا مسیرهای کاری ایمن عبور کند.
• در صورت نیاز بین فعالیت‌ها استراحت داشته باشد.

ایستادن طولانی در هفته‌های اولیه می‌تواند ورم مچ و زانو را افزایش دهد؛ به همین دلیل NHS از ایستادن طولانی در این دوره پرهیز می‌دهد.

مشاغل سنگین و فیزیکی

برای کارهایی که شامل حمل بار، زانو زدن مکرر، بالا رفتن از پله، کار ساختمانی یا فعالیت فیزیکی شدید هستند، ممکن است حدود سه ماه یا بیشتر برای بازگشت کامل لازم باشد. AAHKS برای مشاغل نیازمند راه رفتن، حمل بار یا سفر کاری، دوره‌ای تا حدود سه ماه را مطرح می‌کند. همچنین بعضی بیماران ممکن است پس از تعویض مفصل نتوانند بدون محدودیت به کارهای بسیار سنگین مانند ساختمان‌سازی یا کشاورزی سنگین برگردند.

بنابراین در مشاغل فیزیکی، بازگشت به کار باید بر اساس قدرت عضلات، تعادل، کیفیت راه رفتن و فشار واقعی شغل تصمیم‌گیری شود.

محدودیت‌های بعد از تعویض مفصل زانو

برخلاف تعویض مفصل لگن، بعد از تعویض مفصل زانو معمولاً محدودیت‌های حرکتی دائمی زیادی وجود ندارد. بیشتر محدودیت‌ها مربوط به هفته‌ها و ماه‌های ابتدایی هستند و با افزایش قدرت و دامنه حرکتی کاهش پیدا می‌کنند.

کارهای ممنوع در هفته‌های اول

در دوره اولیه بهتر است از فعالیت‌هایی که احتمال افتادن یا وارد شدن فشار ناگهانی به زانو را افزایش می‌دهند خودداری شود. محدودیت‌های متداول شامل:

• چرخش ناگهانی روی پای عمل‌شده
• بلند کردن بار سنگین
• ایستادن طولانی
• دویدن و پریدن
• انجام فعالیت‌های خانگی سنگین
• قرار گرفتن طولانی زانو در وضعیت خم
• کنار گذاشتن زودهنگام واکر یا عصا در صورت وجود لنگش

NHS توصیه می‌کند در سه ماه اول از کارهای خانگی شامل بلند کردن یا جابه‌جایی اجسام سنگین مانند جاروبرقی خودداری شود.

آیا می‌توان زانو زد؟

زانو زدن بعد از تعویض مفصل در بسیاری از بیماران از نظر مکانیکی امکان‌پذیر است، اما ممکن است به دلیل حساسیت زخم، بی‌حسی پوست یا احساس جسم خارجی ناخوشایند باشد. در هفته‌های نخست نباید روی زانوی عمل‌شده زانو زد. NHS نیز توصیه می‌کند تا زمانی که پزشک اجازه نداده این کار انجام نشود.

بعد از ترمیم کامل زخم و تأیید جراح، بعضی بیماران می‌توانند به‌تدریج زانو زدن را تمرین کنند. HSS نیز گزارش می‌کند که محدودیت مکانیکی مطلقی برای بسیاری از بیماران وجود ندارد، اما احساس فشار روی زانو ممکن است آزاردهنده باقی بماند.

آیا می‌توان اجسام سنگین بلند کرد؟

در هفته‌های اولیه توصیه نمی‌شود بیمار اجسام سنگین حمل کند؛ زیرا علاوه بر افزایش فشار روی زانو، خطر از دست دادن تعادل نیز بیشتر است. این محدودیت به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که بیمار هنوز از عصا یا واکر استفاده می‌کند. بازگشت به بلند کردن بار باید به‌تدریج و متناسب با:

• قدرت عضلات
• ثبات زانو
• نوع فعالیت
• وزن جسم
• توانایی حفظ تعادل

انجام شود. در بیمارانی که شغل آنها مستلزم بلند کردن مکرر بارهای سنگین است، ممکن است محدودیت‌های طولانی‌تری لازم باشد.

حرکات چرخشی و ناگهانی زانو

چرخش ناگهانی بدن در حالی که کف پا روی زمین ثابت است، می‌تواند فشار زیادی به مفصل وارد کند. در هفته‌های اول بهتر است بیمار برای تغییر جهت: به‌جای چرخاندن زانو روی پای ثابت، چند قدم کوتاه بردارد و کل بدن را همراه پاها تغییر جهت دهد. NHS نیز توصیه می‌کند در دوره ابتدایی از پیچاندن زانو تا حد امکان اجتناب شود. این موضوع هنگام:

• برگشتن در آشپزخانه
• ورود و خروج از خودرو
• تغییر جهت هنگام راه رفتن
• ورزش
• جابه‌جایی در حمام

اهمیت بیشتری دارد.

ورزش‌های پربرخورد و پرش

فعالیت‌هایی که شامل ضربات مکرر هستند می‌توانند نیروهای بیشتری به مفصل مصنوعی وارد کنند. به همین دلیل معمولاً ورزش‌هایی مانند:

• دویدن طولانی
• بسکتبال رقابتی
• فوتبال
• والیبال همراه با پرش زیاد
• ورزش‌های رزمی برخوردی

انتخاب مناسبی برای فعالیت منظم پس از تعویض مفصل نیستند. در مقابل، پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری به دلیل فشار کمتر بر مفصل معمولاً ترجیح داده می‌شوند. AAHKS نیز توصیه می‌کند فعالیت‌های همراه با دویدن و پرش پس از تعویض کامل زانو محدود شوند.

چه علائمی بعد از تعویض مفصل زانو نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارند؟

درد، ورم، کبودی و محدودیت حرکت در روزها و هفته‌های ابتدایی بعد از تعویض مفصل زانو تا حدی طبیعی است؛ اما روند کلی باید به سمت بهبود باشد. ایجاد یک علامت جدید، تشدید ناگهانی علائم یا بدتر شدن وضعیت پس از یک دوره بهبود می‌تواند نیازمند بررسی سریع توسط جراح باشد. NHS نیز تأکید می‌کند درد و تورمی که بهتر نمی‌شود یا رو به افزایش است، تب، ترشح از زخم و علائم احتمالی لخته خون باید سریع ارزیابی شوند.

علامت هشدار	چرا اهمیت دارد؟	اقدام مناسب
افزایش غیرعادی یا ناگهانی درد	درد باید در مجموع با گذشت زمان کمتر شود؛ افزایش واضح آن ممکن است با عفونت، آسیب یا مشکل دیگری مرتبط باشد.	با جراح یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
تورم شدید یا ناگهانی پا	تورم معمول بعد از عمل تدریجی است؛ افزایش ناگهانی به‌ویژه در یک پا می‌تواند نیازمند بررسی لخته باشد.	ارزیابی پزشکی سریع
تب یا لرز	به‌خصوص همراه با تغییرات زخم می‌تواند نشانه عفونت باشد.	با پزشک تماس بگیرید.
ترشح، چرک یا باز شدن زخم	می‌تواند علامت عفونت یا اختلال ترمیم زخم باشد.	بررسی سریع توسط تیم جراحی
قرمزی یا گرمی رو به افزایش اطراف زخم	قرمزی خفیف اولیه ممکن است طبیعی باشد، اما گسترش آن طبیعی نیست.	ارزیابی پزشکی
درد، حساسیت یا تورم ساق	می‌تواند با ترومبوز ورید عمقی یا DVT مرتبط باشد.	ارزیابی سریع
تنگی نفس یا درد قفسه سینه	ممکن است نشانه آمبولی ریه باشد.	اورژانس پزشکی
کاهش ناگهانی توان حرکت یا تحمل وزن	ممکن است پس از آسیب، مشکل مکانیکی یا عارضه دیگری ایجاد شود.	سریع با جراح تماس بگیرید.

درد و تورم ساق؛ علامتی که نباید نادیده گرفته شود

بعد از جراحی تعویض مفصل، خطر تشکیل لخته خون در وریدهای عمقی پا افزایش پیدا می‌کند. علائمی مانند:

• درد یا گرفتگی جدید ساق
• تورم واضح یک پا
• حساسیت ساق
• احساس گرمی یا قرمزی

می‌توانند نیازمند بررسی DVT باشند. اگر همراه این علائم تنگی نفس، درد قفسه سینه یا مشکل ناگهانی در تنفس ایجاد شود، احتمال آمبولی ریه مطرح است و بیمار باید فوراً خدمات اورژانسی دریافت کند.

چه زمانی تغییرات زخم نگران‌کننده هستند؟

مقدار کمی حساسیت و تورم اطراف برش جراحی در روزهای ابتدایی قابل انتظار است، اما علائمی مانند:

• بیشتر شدن قرمزی
• افزایش تورم و درد اطراف زخم
• خروج مایع، چرک یا ترشح غیرعادی
• باز شدن لبه‌های زخم
• تب یا لرز

نباید نادیده گرفته شوند. عفونت سطحی زخم در برخی موارد با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود، اما اگر عفونت به اطراف پروتز گسترش پیدا کند ممکن است درمان پیچیده‌تری لازم باشد؛ بنابراین تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.

نکته: بیمارانی که تحت عمل دکتر هومن کوکبی قرار گرفته‌اند، در صورت مشاهده تغییر غیرمنتظره در زخم، افزایش ناگهانی درد یا کاهش عملکرد زانو بهتر است بر اساس دستور ترخیص با تیم درمان تماس بگیرند و منتظر ویزیت روتین بعدی نمانند.

سوالات متداول درباره دوران نقاهت تعویض مفصل زانو

دوران نقاهت تعویض مفصل زانو چند ماه است؟

بیشتر بیماران طی حدود ۶ هفته پیشرفت قابل‌توجهی دارند و تا حدود سه ماه بخش عمده فعالیت‌های عادی خود را از سر می‌گیرند؛ اما افزایش قدرت، استقامت و سازگاری کامل با مفصل جدید می‌تواند ۶ ماه تا یک سال ادامه داشته باشد.

چند روز بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان راه رفت؟

در بیشتر بیماران راه رفتن با واکر یا وسیله کمکی همان روز عمل یا طی ۲۴ ساعت نخست آغاز می‌شود. شروع حرکت باید زیر نظر تیم درمان انجام شود.

چه زمانی می‌توان واکر را کنار گذاشت؟

بسیاری از بیماران حدود ۲ تا ۳ هفته از واکر استفاده می‌کنند و سپس به عصا منتقل می‌شوند، اما زمان دقیق به تعادل، قدرت عضلات و کیفیت راه رفتن بستگی دارد.

چند وقت بعد از تعویض مفصل زانو بدون عصا راه می‌رویم؟

در بسیاری از بیماران راه رفتن بدون واکر یا عصا حدود ۶ هفته پس از جراحی امکان‌پذیر می‌شود. این زمان برای همه یکسان نیست.

درد بعد از تعویض مفصل زانو تا کی ادامه دارد؟

بیشترین درد معمولاً در روزها و هفته‌های اول است و باید به‌تدریج کاهش پیدا کند. ناراحتی‌های خفیف ممکن است چند ماه ادامه داشته باشند. افزایش ناگهانی یا پیشرونده درد نیازمند بررسی است.

ورم بعد از تعویض مفصل زانو تا چه زمانی طبیعی است؟

ورم در چند هفته اول شایع است و معمولاً به‌تدریج کمتر می‌شود. درجاتی از تورم، به‌خصوص بعد از فعالیت یا در پایان روز، می‌تواند چند ماه ادامه داشته باشد.

چه زمانی بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان رانندگی کرد؟

برای بسیاری از بیماران حدود ۴ تا ۶ هفته زمان لازم است، اما رانندگی زمانی مجاز است که کنترل پا، دامنه حرکت و توانایی ترمز اضطراری مناسب باشد و بیمار داروی مسکن خواب‌آور یا مخدر مصرف نکند.

نحوه صحیح خوابیدن بعد از تعویض مفصل زانو چگونه است؟

در روزهای ابتدایی خوابیدن به پشت معمولاً راحت‌تر است. بعد از آن، در صورت راحتی می‌توان به پهلو خوابید و از بالش بین پاها استفاده کرد. قرار دادن مداوم بالش درست زیر زانو توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است صاف شدن کامل زانو را دشوار کند.

بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان از پله استفاده کرد؟

بله. بسیاری از بیماران حتی پیش از ترخیص نحوه بالا و پایین رفتن از پله را با کمک نرده یا عصا یاد می‌گیرند. در ابتدا معمولاً پله‌ها یک‌به‌یک طی می‌شوند.

چند وقت بعد از عمل می‌توان به سر کار برگشت؟

در کارهای اداری بازگشت ممکن است حدود ۴ تا ۶ هفته امکان‌پذیر باشد. مشاغل ایستاده یا فیزیکی معمولاً به زمان بیشتری نیاز دارند و در کارهای سنگین این زمان ممکن است به سه ماه یا بیشتر برسد.

آیا بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان روی زمین نشست؟

بعد از بازیابی دامنه حرکتی، قدرت و تعادل، بعضی بیماران قادر به نشستن روی زمین هستند؛ اما این کار در هفته‌های ابتدایی به دلیل نیاز به خم شدن زیاد زانو و دشواری برخاستن توصیه نمی‌شود.

آیا چهارزانو نشستن بعد از تعویض مفصل زانو مجاز است؟

ممنوعیت مطلق برای همه بیماران وجود ندارد، اما توانایی چهارزانو نشستن به دامنه خم شدن زانو و انعطاف فرد بستگی دارد. همه بیماران پس از جراحی الزاماً به این دامنه حرکتی نمی‌رسند.

چه زمانی بعد از عمل می‌توان حمام کرد؟

زمان دوش گرفتن به نوع پانسمان و وضعیت زخم بستگی دارد. با پانسمان‌های ضدآب گاهی دوش گرفتن در روزهای ابتدایی امکان‌پذیر است، اما غوطه‌ور کردن زخم در وان یا استخر تا ترمیم کامل آن توصیه نمی‌شود.

فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو چند جلسه است؟

تعداد ثابتی وجود ندارد. بعضی بیماران حدود ۶ تا ۸ هفته فیزیوتراپی تحت نظارت نیاز دارند و برخی ممکن است تا ۳ یا ۴ ماه ادامه دهند. هدف‌های عملکردی بیمار مهم‌تر از تعداد جلسات هستند.

بهترین ورزش بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟

پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری از مناسب‌ترین فعالیت‌های کم‌فشار هستند. انتخاب ورزش باید بر اساس مرحله ریکاوری و توانایی فرد انجام شود.

آیا بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان شنا کرد؟

بله، اما فقط بعد از بسته و ترمیم شدن کامل زخم و تأیید جراح. تا زمانی که زخم باز یا دارای ترشح است نباید وارد استخر شد.

آیا بعد از تعویض مفصل زانو می‌توان دوچرخه‌سواری کرد؟

بله. دوچرخه ثابت یکی از تمرین‌های رایج توان‌بخشی است و پس از افزایش قدرت، تعادل و کنترل زانو می‌توان به دوچرخه‌سواری در فضای باز نیز برگشت.

چه کارهایی بعد از تعویض مفصل زانو ممنوع است؟

در دوره اولیه باید از چرخش ناگهانی زانو، حمل بار سنگین، پریدن، دویدن، فعالیت‌های پرخطر و کنار گذاشتن زودهنگام وسیله کمکی خودداری کرد. در بلندمدت نیز ورزش‌های پربرخورد و دویدن طولانی معمولاً توصیه نمی‌شوند.

چه علائمی بعد از تعویض مفصل زانو خطرناک هستند؟

افزایش غیرعادی درد، تورم ناگهانی، تب، ترشح زخم، قرمزی رو به افزایش، درد یا تورم ساق و کاهش ناگهانی توان حرکت باید بررسی شوند. تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه با تورم پا یک وضعیت اورژانسی است.

بهبودی کامل بعد از تعویض مفصل زانو چقدر زمان می‌برد؟

بخش عمده ریکاوری اولیه معمولاً طی حدود سه ماه اتفاق می‌افتد، اما بهبود قدرت، استقامت و عملکرد می‌تواند برای ۶ تا ۱۲ ماه ادامه پیدا کند. سرعت این روند به سن، قدرت عضلات، وضعیت جسمانی قبل از جراحی و کیفیت توان‌بخشی بستگی دارد.