پارگی رباط MCL یکی از آسیبهای شایع زانو است. این آسیب اغلب برای افرادی اتفاق میافتد که ورزشهایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی بازی میکنند. پارگیهای MCL در بیشتر موارد بدون نیاز به جراحی درمان میشوند، اگرچه گزینههای جراحی نیز وجود دارد.
بررسی اجمالی
پارگی رباط MCL (medial collateral ligament) چیست؟
پارگی MCL آسیبی است که به رباط داخلی زانو، که یک رباط اصلی در سمت داخلی زانوی شما است، وارد میشود. این پارگی میتواند جزئی (پاره شدن برخی از الیاف رباط) یا کامل (پاره شدن رباط به دو تکه) باشد. رباط یک نوار سخت از بافت است که یک استخوان را به استخوان دیگر متصل میکند یا اندامها را در جای خود نگه میدارد.
پارگی رباط جانبی داخلی زانو (MCL) چیست؟
زانوهای شما از استخوانها، رباطها، تاندونها و غضروف تشکیل شدهاند. رباط طرفی داخلی (MCL) در سمت داخلی زانوی شما قرار دارد و طول آن هشت تا ده سانتیمتر است. این رباط استخوان ران (فمور) شما را به استخوان ساق پا (تیبیا) متصل میکند. MCL همچنین قدرت و پایداری را برای مفصل زانوی شما فراهم میکند. این رباط یکی از چهار رباط اصلی زانو است. سه رباط اصلی دیگر عبارتند از:
- رباط صلیبی قدامی (ACL)
- رباط طرفی خارجی (LCL)
- رباط صلیبی خلفی (PCL)
کلمه “مدیال” به معنای “به سمت وسط یا مرکز” است. وقتی به رباطها اشاره میشود، “collateral” به این معنی است که رباط در یک سمت مفصل قرار دارد. رباط جانبی داخلی به این دلیل نامگذاری شده است که این رباط در سمت داخلی زانوی شما (نزدیکتر به “خط وسط” بدن) و در کنار مفصل زانو قرار گرفته است.
آیا انواع مختلفی از پارگی MCL وجود دارد؟
پزشک شما پارگی MCL رباط جانبی داخلی را به صورت یکی از سه درجه زیر توصیف خواهد کرد:
- درجه ۱: پارگی MCL درجه ۱ یک پارگی خفیف است که در آن کمتر از ۱۰٪ الیاف رباط شما پاره شده و زانوی شما همچنان پایدار است. اگر پارگی درجه ۱ داشته باشید، احتمالاً مقداری حساسیت به لمس و درد خفیف خواهید داشت.
- درجه ۲: پارگی MCL درجه ۲ یک پارگی متوسط است که در آن MCL شما به طور جزئی پاره شده است – معمولاً بخش سطحی MCL. زانوی شما احتمالاً وقتی با دست حرکت داده میشود، شل خواهد بود و احتمالاً درد و حساسیت شدیدی در امتداد سمت داخلی زانوی خود تجربه خواهید کرد.
- درجه ۳: پارگی MCL درجه ۳ یک پارگی شدید است که در آن MCL شما به طور کامل – هم بخش سطحی و هم بخش عمقی – پاره شده است. زانوی شما احتمالاً بسیار ناپایدار و شل خواهد بود و احتمالاً درد و حساسیت شدیدی را تجربه خواهید کرد. برای فردی که پارگی MCL درجه ۳ دارد، داشتن آسیبهای دیگر زانو، به ویژه آسیب به رباط صلیبی قدامی (ACL)، شایع است.
بیشتر بخوانید: از تشخیص تا درمان عقب زدگی زانو (Hyperextended Knee)
چه کسانی دچار پارگی MCL میشوند؟
هر کسی در هر سنی ممکن است دچار پارگی MCL شود. پارگیهای MCL یک آسیب شایع برای ورزشکاران است، به ویژه کسانی که ورزشهایی مانند فوتبال، راگبی، بسکتبال و اسکی انجام میدهند.
پارگیهای MCL چقدر شایع هستند؟
پارگیهای MCL نسبتاً شایع هستند. پارگی MCL شایعترین آسیب رباط زانو است و تقریباً ۴۰٪ از تمام آسیبهای زانو، MCL را درگیر میکند.
علائم و علل
علائم پارگی MCL چیست؟
علائم پارگی MCL میتواند بر اساس شدت پارگی شما متفاوت باشد. اگر MCL (رباط طرفی داخلی) شما پاره شده باشد، ممکن است علائم و نشانههای زیر را تجربه کنید:
- شنیدن صدای “پاپ” در زمان آسیب.
- تجربه درد در زانو.
- داشتن حساسیت به لمس در امتداد سمت داخلی زانو.
- داشتن خشکی و تورم در زانو.
- احساس اینکه اگر روی زانوی خود وزن بیندازید، زانو “خالی میکند”.
- احساس قفل شدن یا گیر کردن مفصل زانو هنگام استفاده از آن.
آیا با پارگی MCL همچنان میتوان راه رفت؟
اگر پارگی MCL درجه ۱ (خفیف) داشته باشید، احتمالاً همچنان میتوانید در زمان آسیب راه بروید، اگرچه ممکن است دردناک باشد. پارگی MCL درجه ۲ (متوسط) میتواند راه رفتن را در زمان آسیب دشوار کند، زیرا زانوی شما به اندازه معمول پایدار نخواهد بود. اگر پارگی MCL درجه ۳ (شدید) داشته باشید، راه رفتن دشوار خواهد بود زیرا زانوی شما ناپایدار است و احتمالاً به دلیل درد زیاد تمایلی به راه رفتن نخواهید داشت. در بیشتر موارد، درمان پارگیهای MCL شامل استفاده از عصا برای محدود کردن مقدار وزنی است که روی زانوی آسیبدیده خود میگذارید.
اگر زانوی شما آسیب دید، مهم است که بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان مراجعه کنید، حتی اگر همچنان میتوانید روی آن راه بروید.
چه چیزی باعث پارگی MCL رباط جانبی داخلی میشود؟
چرخش، پیچخوردگی و تغییر جهت ناگهانی و قدرتمند میتواند باعث پارگی MCL شود. یک ضربه مستقیم به سمت خارجی زانو نیز میتواند باعث پارگی MCL شود. پارگی MCL بیشتر در افرادی که ورزشهای خاصی مانند اسکی، فوتبال، بسکتبال و والیبال انجام میدهند، شایع است.
بیشتر بخوانید: پارگی تاندون زانو: علل، علائم و درمان
شرایط زیر میتواند باعث پارگی MCL شود:
- کاشتن یک پا روی زمین و تغییر جهت قدرتمندانه (این در ورزشها به عنوان “تغییر جهت ناگهانی” شناخته میشود).
- وقتی چیزی یا کسی به سمت خارجی زانوی شما ضربه میزند، مانند تکل در فوتبال.
- چمباتمه زدن یا بلند کردن اشیاء سنگین.
- فرود نامناسب روی زانو پس از پرش.
- هایپراکستنشن (کشش بیش از حد) زانو. این مورد در اسکی شایع است.
- فشار و استرس مکرر به زانو، که باعث میشود MCL خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهد (مانند یک کش لاستیکی فرسوده).
تشخیص و آزمایشها
پارگی رباط جانبی داخلی زانو MCL چگونه تشخیص داده میشود؟
در بیشتر موارد، یک پزشک میتواند با انجام یک معاینه فیزیکی روی زانوی شما تشخیص دهد که آیا MCL پاره شده است یا خیر. اگر پزشک شما فکر کند که ممکن است پارگی MCL داشته باشید، زانوی شما را خم کرده و به آن فشار وارد میکند تا ببیند آیا زانو شل است یا خیر. پزشک ممکن است برای اطمینان از نداشتن آسیبهای دیگر در زانو و بررسی شدت پارگی MCL، انجام آزمایشهای تصویربرداری را تجویز کند.
چه آزمایشهایی برای تشخیص پارگی MCL انجام خواهد شد؟
پزشک شما ممکن است از یک یا چند آزمایش زیر برای تشخیص پارگی MCL استفاده کند:
- معاینه فیزیکی: پزشک زانوی شما را معاینه میکند تا ببیند آیا با لمس داخل زانو درد دارید یا خیر. همچنین به MCL شما فشار (استرس) وارد میکند تا ببیند آیا شل است که اغلب به معنای پارگی MCL است.
- MRI: امآرآی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) از یک آهنربای بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر برای تهیه تصاویر دقیق از اندامها و استخوانهای شما استفاده میکند. MRI آزمایش تصویربرداری انتخابی برای پارگیهای MCL است. این میتواند به پزشک شما کمک کند تا ببیند آیا آسیبهای بافت نرم دیگری در زانوی شما وجود دارد یا خیر.
- اولتراسوند: اولتراسوند از امواج صوتی برای گرفتن عکس از داخل بدن شما استفاده میکند. اولتراسوند میتواند به پزشک شما کمک کند تا شدت پارگی MCL و وجود هرگونه آسیب دیگر در زانوی شما را بررسی کند.
- اشعه ایکس: پزشک شما ممکن است از زانوی شما عکس اشعه ایکس بگیرد تا مطمئن شود هیچ استخوان شکسته یا آسیب دیگری در زانوی شما وجود ندارد.
مدیریت و درمان
پارگی رباط جانبی داخلی زانو MCL چگونه درمان میشود؟
بیشتر افرادی که دچار پارگی MCL میشوند، با درمان غیرجراحی بهبود مییابند. این به این دلیل است که MCL شما منبع خونی خوبی دارد که بهبود پارگی را آسانتر میکند. درمان غیرجراحی برای پارگی MCL میتواند شامل موارد زیر باشد:
- استفاده از روش RICE (استراحت، یخ، کمپرس، بالا نگه داشتن): روش RICE شامل استراحت دادن به زانو، یخ گذاشتن روی زانو، بستن یک باند کشی دور زانو (کمپرس) و بالا نگه داشتن زانو در هنگام استراحت است. روش RICE به کاهش درد و تورم کمک میکند.
- مصرف مسکنها: پزشک شما ممکن است مصرف مسکنها (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDs) را برای کمک به کاهش درد و تورم زانو توصیه کند.
- استفاده از بریس زانو: پزشک ممکن است از شما بخواهد از یک بریس زانو استفاده کنید که از حرکت زانو به طرفین جلوگیری میکند تا MCL شما بتواند بهبود یابد.
- استفاده از عصا: پزشک ممکن است از شما بخواهد برای راه رفتن از عصا استفاده کنید تا بتوانید میزان وزن وارد بر زانوی آسیبدیده خود را محدود کنید.
- انجام فیزیوتراپی: پزشک به احتمال زیاد از شما خواهد خواست که تمرینات فیزیوتراپی را برای بهبود قدرت و دامنه حرکتی زانوی خود انجام دهید. تمرینات ممکن است شامل تقویت عضلات ران، دوچرخهسواری و انجام تمرینات مقاومتی باشد. اگر پارگی MCL دارید و ورزشی انجام میدهید، تیم درمانی شما فیزیوتراپی را متناسب با انواع حرکاتی که برای ورزش خود انجام میدهید، تنظیم خواهد کرد.
در حالی که درمان غیرجراحی در درمان پارگیهای MCL بسیار مؤثر است، ورزشکاران حرفهای ممکن است بخواهند به دلیل میزان استرس و فشاری که هنگام بازگشت به ورزش خود روی زانویشان خواهد بود، برای ترمیم پارگی تحت عمل جراحی قرار گیرند. اگر پارگی MCL و سایر آسیبهای زانو را همزمان داشته باشید، احتمالاً برای ترمیم آسیبهای خود باید تحت عمل جراحی قرار بگیرید.
اگر نیاز به جراحی برای پارگی MCL خود داشته باشید، جراح شما یا قسمت پاره شده MCL را دوباره متصل میکند یا MCL شما را با استفاده از یک گرافت بازسازی و/یا تقویت میکند. گرافت MCL میتواند با یک تکه بافت از جای دیگری از بدن شما، مانند تاندونهای همسترینگ، یا از یک اهداکننده ساخته شود. جراح شما احتمالاً از برشهای کوچکی در سمت داخلی زانوی شما برای انجام جراحی MCL استفاده خواهد کرد.
زمان بهبودی پس از جراحی MCL به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- شدت پارگی MCL شما.
- نوع جراحی که انجام دادهاید.
- اینکه آیا روی سایر قسمتهای زانوی خود نیز جراحی داشتهاید.
- سن و سلامت کلی شما.
بهبودی پس از جراحی MCL اغلب شامل فیزیوتراپی برای افزایش قدرت و دامنه حرکتی زانوی شما است.
آیا پارگی MCL میتواند خود به خود بهبود یابد؟
پارگی MCL درجه ۱ (پارگی خفیف) معمولاً میتواند با استراحت ظرف یک تا سه هفته خود به خود بهبود یابد. پارگیهای MCL درجه ۲ و درجه ۳ که شدیدتر هستند، برای بهبودی نیاز به درمان مناسب دارند که میتواند شامل استراحت، استفاده از بریس زانو و انجام فیزیوتراپی باشد. اگر زانوی شما آسیب دید، در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.
آیا پارگیهای MCL نیاز به جراحی دارند؟
بیشتر پارگیهای MCL بدون جراحی به خوبی بهبود مییابند. با این حال، اگر همراه با پارگی MCL آسیبهای دیگری در زانو داشته باشید، احتمالاً نیاز به جراحی خواهید داشت. ورزشکاران حرفهای ممکن است نیاز داشته باشند برای ترمیم پارگی MCL خود جراحی را در نظر بگیرند تا از مشکلات بعدی MCL هنگام بازگشت به ورزش خود جلوگیری کنند.
چشمانداز
شرایط بعد از پارگی MCL چگونه خواهد بود؟
پارگیهای MCL معمولاً اگر به درستی درمان شوند، به خوبی بهبود مییابند. عوارض ناشی از پارگی MCL نادر است. بیشتر ورزشکارانی که دچار پارگی MCL میشوند، میتوانند پس از بهبودی آسیب خود به ورزش بازگردند.
بهبودی کامل از پارگی MCL چقدر طول میکشد؟
مدت زمان بهبودی کامل از پارگی MCL به شدت پارگی بستگی دارد. پارگی MCL درجه ۱ (خفیف) معمولاً ظرف یک تا سه هفته بهبود مییابد. پارگی MCL درجه ۲ (متوسط) معمولاً با درمان چهار تا شش هفته طول میکشد تا بهبود یابد. پارگی MCL درجه ۳ (شدید) میتواند شش هفته یا بیشتر با درمان طول بکشد تا بهبود یابد. اگر برای ترمیم پارگی MCL خود تحت عمل جراحی قرار بگیرید، ممکن است بیشتر طول بکشد.
پیشگیری
عوامل ریسک برای پارگی MCL چیست؟
اگر ورزشهای خاصی مانند فوتبال، ساکر یا اسکی انجام میدهید و/یا قبلاً دچار پارگی MCL شدهاید، احتمال تجربه پارگی MCL در شما بیشتر است.
برای جلوگیری از پارگی MCL چه کاری میتوانم انجام دهم؟
در حالی که همه پارگیهای MCL قابل پیشگیری نیستند، اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای کاهش خطر پارگی MCL خود انجام دهید. تمرینات تعادلی، قدرتی و توانی که بر عضلات ران و لگن شما تمرکز دارند، میتوانند به کاهش خطر پارگی MCL کمک کنند. در بازیکنان خط حمله فوتبال آمریکایی، نشان داده شده است که بریسها از آسیبهای MCL جلوگیری میکنند.
زندگی با پارگی MCL
اگر دچار پارگی MCL هستم، چگونه از خودم مراقبت کنم؟
حتماً دستورالعملهای پزشک خود را برای درمان دنبال کنید، از جمله دستورالعملهای فیزیوتراپیست خود. به تمرینات فیزیوتراپی خود متعهد باشید و داروهای خود را طبق دستور پزشک مصرف کنید. هرچه دقیقتر برنامه درمانی خود را دنبال کنید، MCL شما زودتر بهبود مییابد.
چه زمانی باید به پزشک خود مراجعه کنم؟
اگر زانوی شما آسیب دید، در اسرع وقت به پزشک خود مراجعه کنید. پزشک باید آسیب را ارزیابی کند تا شدت آن را ببیند، تورم را کاهش دهد و یک برنامه درمانی تعیین کند.
چه سوالاتی باید از پزشک خود بپرسم؟
اگر دچار پارگی MCL هستید، پرسیدن سوالات زیر از پزشکتان میتواند مفید باشد:
- چه نوع پارگی MCL دارم؟
- گزینههای درمانی من چیست؟
- پیشبینی میکنید بهبودی من چقدر طول بکشد؟
- چه داروهایی باید مصرف کنم؟
- آیا نیاز به مراجعه به متخصص دارم؟
- آیا باید به یک متخصص پزشکی ورزشی مراجعه کنم؟
- چه زمانی میتوانم به ورزش خود بازگردم؟
- مزایا و معایب جراحی برای ترمیم پارگی MCL من چیست؟
اگرچه ناتوانی در انجام ورزش میتواند ناراحتکننده باشد، اما پارگی MCL تنها به طور موقت شما را از انجام ورزشها و فعالیتهایی که دوست دارید باز میدارد. بهبودی از پارگی MCL به تمایل شما برای پیروی از برنامه درمانی تیم پزشکیتان بستگی دارد، که احتمالاً شامل استراحت، استفاده از عصا و متعهد بودن به فیزیوتراپی است. اگر به دنبال بهترین روش درمانی برای آسیب زانوی خود هستید، میتوانید با دکتر هومن کوکبی، بهترین جراح و متخصص ارتوپد در تهران، مشورت نمایید. هرچه بیشتر به برنامه درمانی خود متعهد باشید، MCL شما بهتر میتواند بهبود یابد.
نظــــر شمـــــــا؟